Những Sự Thật Thú Vị Về Các Bộ Lạc Người Mỹ Da Đỏ

Những bộ lạc người Mỹ da đỏ, hay còn được gọi là người bản địa, đã sinh sống trên lục địa Bắc Mỹ từ xa xưa, từ Alaska ở phía bắc đến vịnh Florida. Hiện nay, có hơn 9 triệu người Mỹ bản địa sinh sống tại đất nước Mỹ, đại diện cho hàng trăm bộ lạc với ngôn ngữ, văn hóa và truyền thống đa dạng. Dưới đây là những sự thật thú vị về lịch sử và văn hóa phong phú của người Mỹ da đỏ.

Ngôn Ngữ Đa Dạng

Bắc Mỹ là quê hương của hơn 300 ngôn ngữ khác nhau. Tuy nhiên, sau khi trở thành thuộc địa, nhiều ngôn ngữ trong số này đã biến mất do chính sách đồng hóa của chính phủ. Năm 1868, Tổng thống Ulysses Grant tuyên bố: “Hai phần ba rắc rối của chúng ta nằm ở sự khác biệt về ngôn ngữ ngày nay… Phương ngữ man rợ của họ nên bị xóa bỏ và thay vào đó là tiếng Anh”.

Người Mỹ bản địa bắt đầu từ những năm 1800 phải di dời khỏi cộng đồng của họ và chuyển đến các khu bảo tồn được chính phủ quy định. Trẻ em Anh-điêng nhập học các trường nội trú dành cho người da đỏ và tham gia học tập bằng tiếng Anh. Mãi cho đến năm 1972, khi Quốc hội Mỹ thông qua Đạo luật Giáo dục Da đỏ, các bộ tộc người Mỹ bản địa mới được phép dạy ngôn ngữ truyền thống của họ.

Theo Cục điều tra dân số Mỹ, tính đến năm 2013, có 169 ngôn ngữ bản địa được dùng trong sinh hoạt hàng ngày của người Anh-điêng. Nhiều ngôn ngữ trong số này có số lượng người nói rất nhỏ. Năm 1990, Quốc hội Mỹ thông qua Đạo luật Ngôn ngữ của người Mỹ bản địa, cung cấp hỗ trợ cho việc bảo tồn và phục hồi ngôn ngữ của người da đỏ. Tuy nhiên, tính tới nay, đại đa số 300 ngôn ngữ bị dự đoán có nguy cơ biến mất.

Tờ Báo Tiếng Thổ Dân Đầu Tiên

Trước khi thuộc địa hóa, ngôn ngữ của người da đỏ được truyền miệng là chủ yếu. Sau khi người châu Âu thực hiện thuộc địa hoá, một số bộ lạc bắt đầu áp dụng hệ thống chữ viết. Một thành viên của bộ lạc Cherokee tên là Sequoyah đã dành 12 năm phát triển một hệ thống chữ viết để người dân bộ lạc có thể học đọc và viết bằng ngôn ngữ của mình. Ông hoàn thành bảng âm tiết gồm 86 ký tự vào năm 1821.

Bởi vì âm tiết được tạo ra để thể hiện những âm cụ thể của ngôn ngữ Cherokee nên người Cherokee rất dễ học. Cushman nói: “Trong khoảng thời gian từ 3 tháng đến 3 năm, hầu hết bộ lạc thể đọc và viết bằng ngôn ngữ này”.

Vào ngày 21/2/1828, tờ Cherokee Phoenix được xuất bản tại vùng đất của người Cherokee tại bang Georgia. Đây là tờ báo song ngữ đầu tiên ở Mỹ, được in bằng cả tiếng Anh và tiếng Cherokee.

Các Bộ Lạc Được Công Nhận

Có tổng cộng 574 bộ lạc được công nhận tại Mỹ, trong đó có 229 bộ lạc sống tại tiểu bang Alaska – tiểu bang lớn nhất tại Mỹ. California có 109 bộ lạc được liên bang công nhận, cao thứ hai toàn quốc. Đây cũng là bang có nhiều người da đỏ sinh sống nhất.

Các bộ lạc được liên bang công nhận này đứng độc lập với Mỹ, giống như các quốc gia có chủ quyền khác. Tuy nhiên, nhiều bộ lạc không được liên bang công nhận, có nghĩa là họ không đủ điều kiện nhận các chương trình và hỗ trợ của chính phủ.

Tính đến năm 2020, 66 bộ lạc trên 13 bang được công nhận theo từng bang. Tuy sự công nhận này không đem đến cho họ quyền lợi từ liên bang, nhưng cũng là bước thừa nhận sự tồn tại của văn hoá và lịch sử đương đại của họ.

Nền Nông Nghiệp Phát Triển

Các bộ lạc người Mỹ da đỏ đã có nền nông nghiệp phát triển, với nhiều loại cây trồng địa phương trở thành những món ăn quen thuộc trên toàn cầu. Nhiều bộ lạc đã thuần hóa các loại cây trồng mà chúng ta vẫn ăn ngày nay. Vào năm 2016, các chuyên gia ước tính rằng có tới 60% nguồn cung cấp lương thực toàn cầu dựa trên các loại cây trồng có nguồn gốc từ Bắc Mỹ.

Ngô được tạo ra bởi người nông dân bản địa ở miền Nam Mexico và Guatemala khoảng 10.000 năm trước. Người Mỹ bản địa cũng thuần hoá các loài cây quen thuộc như đậu, bí, khoai tây và cà chua.

Liên Minh Haudenosaunee

Liên minh Haudenosaunee, còn được gọi là liên minh Iroquois, được thành lập bởi 5 quốc gia bộ lạc gồm Mohawk, Oneida, Onondaga, Cayuga và Seneca. Một số nhà nghiên cứu tin rằng liên minh này được thành lập vào năm 1142, trong khi liên minh này nói rằng họ đã tồn tại từ thời xa xưa. Dù là con số nào, liên minh Haudenosaunee được coi là một trong những nền dân chủ lâu đời nhất trên Trái đất.

Các quốc gia trong liên minh Haudenosaunee được thống nhất bởi Kaianere’ko:wa (Great Law of Peace – Đại Luật Hòa bình), đóng vai trò như hiến pháp của riêng họ. Quốc gia thứ 6, Tuscarora, gia nhập liên minh này vào thế kỷ 18.

Đại Luật Tái Định Cư Người Da Đỏ

Vào năm 1830, Tổng thống Andrew Jackson đã ký Indian Removal Act – Đạo luật Loại bỏ Người da đỏ. Đạo luật này nảy sinh do mong muốn định cư của người da trắng trên những vùng đất màu mỡ của bộ lạc Choctaw, Cherokee, Creek và các bộ lạc khác.

Đạo luật này buộc người Mỹ bản địa rời khỏi các bang Alabama, Florida, Georgia, North Carolina và Tennessee, và di dời tới “lãnh thổ của người da đỏ” tại vùng đất tiền thân của bang Oklahoma. Hàng ngàn người đã chết trong cuộc di cư bắt buộc này.

Quyền Công Dân

Đạo luật Công dân Da đỏ – Indian Citizenship Act được Tổng thống Calvin Coolidge ký thành luật vào ngày 2/6/1924. Trước đó, một số người Mỹ da đỏ đã được coi là công dân Mỹ nhờ Đạo luật Dawes năm 1887, trao quyền công dân cho những người chấp nhận trợ cấp đất đai.

Tuy nhiên, mặc dù họ đã có quyền công dân đầy đủ trên danh nghĩa, nhiều người Mỹ bản địa vẫn bị ngăn cấm bầu cử. Quyền bỏ phiếu thuộc về từng bang, và nhiều bang tiếp tục từ chối quyền bầu cử đối với người Mỹ bản địa trong nhiều thập kỷ.

Ngoài ra, các bang sử dụng các biện pháp phân biệt chủng tộc để hạn chế khả năng tiếp cận các cuộc bầu cử của người Anh-điêng. Ví dụ, nhiều bang áp dụng bài kiểm tra đọc viết trước khi cho phép bỏ phiếu, cản trở người Mỹ bản địa (và những tộc người khác) – những người không biết đọc và viết tiếng Anh. Những thông lệ này vẫn tiếp tục cho đến khi Đạo luật Quyền bỏ phiếu (Voting Rights Act) được thông qua vào năm 1965.

Quốc Gia Navajo

Quốc gia Navajo (Navajo Nation) là vùng đất bộ lạc lớn nhất tại Mỹ, với diện tích gần 25.000 dặm vuông – diện tích tương đương với bang West Virginia, và hơn gấp đôi Maryland. Vùng đất này mở rộng sang các bang Arizona, New Mexico và Utah.

Vào năm 2021, Quốc gia Navajo đã vượt qua vùng Cherokee để trở thành bộ tộc lớn nhất tính theo dân số, với gần 400.000 dân được ghi nhận. Và hiển nhiên, vùng đất này trở thành trung tâm của rất nhiều ngôn ngữ người da đỏ.

Không Phải Tất Cả Các Bộ Lạc Có Vùng Đất Riêng

Tuy có 574 bộ lạc được công nhận, không phải tất cả các bộ lạc người Mỹ bản địa đều có vùng đất của riêng họ. Trong số 326 vùng đất bộ lạc tại Mỹ, vùng đất riêng của các bộ lạc trung bình chỉ rộng khoảng 2,6% so với lãnh thổ trước khi bị thuộc địa hoá. Nhiều bộ lạc khi bị bắt di dời, họ mất hết tất cả đất đai.

Một nghiên cứu năm 2014 của Bộ Nhà ở và Phát triển Đô thị Mỹ cho thấy 68% người Mỹ da đỏ và người Alaska bản địa sống trên hoặc gần quê hương của họ.

Như vậy, người Mỹ bản địa đã để lại những dấu ấn sâu đậm trong lịch sử và văn hóa của đất nước Mỹ. Cùng chia sẻ và tôn trọng những giá trị và truyền thống của các bộ lạc này, để mang lại sự công bằng và đa dạng cho xã hội.

Nguyễn Thị Loan, là tác giả đằng sau trang web uy tín Dauthukythuatso.vn, nơi chuyên sâu về kiến thức về đầu thu kỹ thuật số mặt đất DVB T2 của VTV, LTP, VNPT, cũng như đầu thu FTV, AVG, VTC, K+ với hình ảnh HD sống động, rõ nét. Với sự hiểu biết sâu rộng và đam mê về công nghệ, Nguyễn Thị Loan không chỉ chia sẻ thông tin mà còn mang đến những trải nghiệm thực tế, giúp độc giả hiểu rõ hơn về thế giới kỹ thuật số ngày nay.

Related Posts

“Faire La bise” – Những điều thú vị về văn hóa chào hỏi của người Pháp

Có một thành ngữ tiếng Pháp nói rằng “c’est simple comme bonjour”. Nó có nghĩa là một cái gì đó rất dễ dàng để làm. Tuy nhiên,…

Điểm danh 10 quốc gia Châu Âu miễn phí học bổng

Đức – Ngôi sao đang lênCó thể bạn quan tâm Những tiểu bang nhỏ nhất ở Hoa Kỳ: Diện tích đất và dân số Những Nhà Hát…

Tiểu kết chương 1: Nội dung cơ bản về quản lý kết quả học tập

Chương 1 của luận án giới thiệu về các nội dung cơ bản liên quan đến quản lý kết quả học tập. Đầu tiên, cần đảm bảo…

Du học Hà Lan nói tiếng gì? Tìm hiểu ngay!

Du học Hà Lan nói tiếng gì? Tìm hiểu ngay!

Một khi bạn đã quyết định du học tại xứ sở hoa Tulip tuyệt đẹp, câu hỏi “Du học Hà Lan nói tiếng gì?” chắc chắn đã…

Washington D.C - Thủ đô Tự Hào của Nước Mỹ

Washington D.C – Thủ đô Tự Hào của Nước Mỹ

Video thủ đô của hoa kỳ Giới thiệu Bạn đã bao giờ tự hỏi thủ đô của Hoa Kỳ là gì? Washington D.C hay New York? Rất…

Học Thạc sĩ trái ngành có khả thi?

Điều gì sẽ xảy ra khi bạn muốn theo học Thạc sĩ trái ngành bạn đã học ở bậc Cử nhân? Hãy cùng tìm hiểu lời giải…